{"id":1418,"date":"2022-10-03T15:56:54","date_gmt":"2022-10-03T11:56:54","guid":{"rendered":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/?p=1418"},"modified":"2022-10-03T15:56:57","modified_gmt":"2022-10-03T11:56:57","slug":"taliban-hazara-turklerini-katlediyor-kayahan-uygur-yazdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/taliban-hazara-turklerini-katlediyor-kayahan-uygur-yazdi\/","title":{"rendered":"Taliban Hazara T\u00fcrklerini katlediyor: Kayahan Uygur yazd\u0131&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p>Taliban y\u00f6netimindeki Afganistan\u2019da Hazara soyk\u0131r\u0131m\u0131 s\u00fcr\u00fcyor. Cuma g\u00fcnk\u00fc dershane sald\u0131r\u0131s\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler rakamlar\u0131na g\u00f6re 35 Hazara \u00e7ocuk \u00f6ld\u00fc. Afganistan\u2019daki etnik gruplar i\u00e7inde bug\u00fcn Pe\u015ftunlar n\u00fcfusun y\u00fczde 40\u2019\u0131n\u0131, Tacikler y\u00fczde 25\u2019ini ve T\u00fcrk-Mo\u011fol as\u0131ll\u0131 Hazaralar y\u00fczde 20\u2019sini olu\u015fturuyorlar. Oysa bundan 150 y\u0131l \u00f6nce \u0130ngiliz-Afgan sava\u015flar\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman Pe\u015ftunlar ile Hazaralar\u0131n oranlar\u0131 birbirlerine yak\u0131nd\u0131. 1880\u2019de sonu\u00e7lanan \u0130ngiliz-Afgan sava\u015f\u0131nda \u0130ngilizler zafer kazan\u0131p \u00fclkeyi d\u0131\u015f politikada Londra\u2019ya ba\u011fl\u0131 bir manda y\u00f6netimine sokunca Hazaralar i\u00e7in tehlike \u00e7anlar\u0131 \u00e7almaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>HAZARALARIN Y\u00dcZDE 60\u2019I \u00d6LD\u00dcR\u00dcLD\u00dc<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ngilizler gerekti\u011finde \u015eii \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 kullanmak i\u00e7in Afganistan\u2019da a\u015f\u0131r\u0131 S\u00fcnni dinci Pe\u015ftunlar\u0131 tercih ediyorlard\u0131. Nas\u0131l Hindistan\u2019da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Hindulara kar\u015f\u0131 i\u015fbirlik\u00e7i \u0130slamc\u0131lar\u0131 beslemektelerse Afganistan\u2019da da ayn\u0131 politikay\u0131 g\u00fcd\u00fcyorlard\u0131. Onlar\u0131n deste\u011fiyle i\u015fba\u015f\u0131na gelen Emir Abdurrahman adl\u0131 gerici, dinci ve ya\u011fmac\u0131 bir Pe\u015ftun eleba\u015f\u0131 1888 y\u0131l\u0131nda Hazaralara kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir soyk\u0131r\u0131m ba\u015flatt\u0131. Tarihin en b\u00fcy\u00fck facialar\u0131ndan biri olan bu soyk\u0131r\u0131mda Hazaralar\u0131n y\u00fczde 60\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fc. \u0130slamc\u0131 Abdurrahman, T\u00fcrk k\u00f6ylerinde kafataslar\u0131ndan piramitler yapt\u0131rd\u0131.<br>20\u2019inci y\u00fczy\u0131la kadar s\u00fcren katliam s\u00fcrecinde hayatta kalabilen Hazaralar \u0130ran\u2019a ve Hindistan\u2019a ka\u00e7t\u0131. Binlercesi de Emir Abdurrahman\u2019\u0131n medrese \u00f6\u011frencileri taraf\u0131ndan Afganistan\u2019\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda k\u00f6le pazarlar\u0131nda sat\u0131ld\u0131.<br>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.odatv4.com\/images\/2022_10\/2022_10_02\/odatv_image_86__2885c960787247.jpg\" alt=\"\" \/><figcaption><strong>10 bin Hazara kad\u0131n ve \u00e7ocu\u011fun \u0130slami k\u00f6le pazar\u0131nda sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan 1888 \u0130ngiliz gazete kup\u00fcr\u00fc.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>\u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda k\u00f6lelerin al\u0131n\u0131p sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 pazarlar\u0131n 1960\u2019lara kadar devam etti\u011fi, \u0130stanbul \u00dcsk\u00fcdar\u2019daki Avrat Pazar\u0131 adl\u0131 k\u00f6le pazar\u0131n\u0131n ise ancak 1922\u2019de Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u00f6kmesiyle kapand\u0131\u011f\u0131 pek bilinmez. \u0130ngiliz medyas\u0131 19 Ekim 1888 tarihinde Afganistan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Kabil\u2019de k\u00f6le pazar\u0131nda 10 bin Hazara kad\u0131n ve \u00e7ocu\u011fun k\u00f6le olarak sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmaktayd\u0131. Pe\u015ftun Afganlar\u0131n T\u00fcrk as\u0131ll\u0131 kad\u0131nlara ve hele \u00e7ocuklara neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 tahmin etmek zor olmasa gerek. K\u0131sacas\u0131 Suriye\u2019de I\u015e\u0130D birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce Yezidilere ne yapm\u0131\u015fsa Afgan Pe\u015ftunlar da T\u00fcrk as\u0131ll\u0131 Hazara toplumuna 150 y\u0131ld\u0131r ayn\u0131s\u0131n\u0131 reva g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Bu onlar\u0131n ideolojisinden gelmektedir. Ayn\u0131 ideoloji ve ya\u015fam tarz\u0131ndan vazge\u00e7emedikleri takdirde benzer melanetleri yapmaya devam edeceklerdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>SOYKIRIM YEN\u0130DEN BA\u015eLADI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>ABD Afganistan\u2019dan \u00e7ekilmeden \u00f6nce ge\u00e7en y\u0131l 23 May\u0131s\u2019ta Odatv&#8217;de yay\u0131nlanan yaz\u0131mda soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n yeniden ba\u015flayaca\u011f\u0131 \u015feklindeki endi\u015femi dile getirmi\u015ftim. Maalesef son 1 y\u0131lda ya\u015fananlar beni hakl\u0131 \u00e7\u0131kartt\u0131. Pe\u015ftun \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrk as\u0131ll\u0131 Hazara toplumuna y\u00f6nelik kin bitmiyor ama t\u00fcm \u0130slamc\u0131lar gibi Taliban da takiyeci oldu\u011fu ve yalan s\u00f6ylemeden duramad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in su\u00e7u I\u015e\u0130D\u2019e y\u0131kmay\u0131 tercih ediyor. Oysa d\u00fcn bir a\u00e7\u0131klama yapan eski Afgan diplomat ve Ulusal G\u00fcvenlik Dan\u0131\u015fman\u0131 Hamdullah Mohib\u2019in de dedi\u011fi gibi Hazaralara y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131larda iki \u00f6rg\u00fct ve di\u011fer \u0130slamc\u0131lar aras\u0131nda \u00e7ok yak\u0131n bir ili\u015fki bulundu\u011fundan kimsenin bir ku\u015fkusu yoktur.<br>Uluslararas\u0131 kurumlar\u0131n ve insan haklar\u0131 kurulu\u015flar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131na g\u00f6re ABD ordusunun \u00e7ekilmesinden sonra Afganistan\u2019da binlerce Hazara k\u0131rlarda, da\u011fl\u0131k b\u00f6lgelerde hi\u00e7 kimsenin haberi dahi olmadan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Hazaralar\u0131n \u00e7o\u011fu \u015eii mezhebinden oldu\u011fu i\u00e7in genellikle \u0130ran\u2019a ka\u00e7\u0131p orada kal\u0131yorlar.<br>En az 150 y\u0131ld\u0131r topraklar\u0131, mallar\u0131, m\u00fclkleri defalarca ya\u011fma edilen Hazara T\u00fcrkleri insanlar yoksul d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler ve kentlerde ayr\u0131 mahallelerde ya\u015famaktalar. Cuma g\u00fcn\u00fc \u0130slamc\u0131 ter\u00f6ristlerin sald\u0131r\u0131s\u0131na hedef olan dershane de Kabil\u2019deki bu mahallelerden birinde bulunmaktayd\u0131. Hazaralara y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n sadece \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lananlar\u0131 de\u011fil yaralanmalar da sa\u011fl\u0131k olanaklar\u0131 \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 olan Hazaralar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131 yarat\u0131yor. \u0130nsan haklar\u0131 derneklerinin bildirdi\u011fine g\u00f6re kocalar\u0131 \u0130slamc\u0131 ter\u00f6ristler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcp dul kalan \u015eii Hazara kad\u0131nlar\u0131 Taliban\u2019\u0131n sistematik bask\u0131lar\u0131yla S\u00fcnni militanlarla zorla evlendirilmekte ve \u00e7ocuklar\u0131yla birlikte mezhep de\u011fi\u015ftirmeye zorlanmaktad\u0131r.<br>Ger\u00e7i Sovyetlerle \u0130slamc\u0131lar aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 Hazara unsurlar\u0131 \u0130ran rejiminin de etkisiyle Pe\u015ftun \u00f6rg\u00fctlerle birlikte hareket etmi\u015f, hatta Molvi Mehdi M\u00fccahit gibi baz\u0131 Hazaralar komutanl\u0131\u011fa kadar y\u00fckselmi\u015flerdi. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc daha sonra Taliban taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr, en son Mehdi M\u00fccahit de 17 A\u011fustos\u2019ta infaz edilmi\u015ftir.<br>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.odatv4.com\/images\/2022_10\/2022_10_02\/odatv_image_86__5a9de46e51cc4a.jpg\" alt=\"\" \/><figcaption><strong>\u0130slamc\u0131lara kat\u0131lma hatas\u0131 yap\u0131p onlar taraf\u0131ndan infaz edilen Hazara komutan M\u00fccahit<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Hazara toplumu ve \u00f6zellikle Hazara kad\u0131nlar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerinde ve hatta Kabil\u2019de g\u00f6steriler yapmakta ve soyk\u0131r\u0131m\u0131n durmas\u0131 i\u00e7in d\u00fcnya kamuoyunu m\u00fcdahaleye \u00e7a\u011f\u0131rmaktalar. Kendilerine milliyet\u00e7i diyen baz\u0131 T\u00fcrk siyaset\u00e7ileri ise T\u00fcrk-Mo\u011fol etnik k\u00f6kenli Hazaralar\u0131n yok edilmesi konusuna hi\u00e7 ilgi g\u00f6stermiyorlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N\u00dcFUS M\u00dcHEND\u0130S\u0130 K\u0130M?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hazara soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n elbette tek nedeni Taliban ve onunla ortak \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin mezhep\u00e7i kinleri ya da Hazaralara olan tarihsel d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131ndan ibaret de\u011fil. Burada as\u0131l konu \u00fclkenin \u00e7ok mezhepli yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek ve tek\u00e7i bir toplum yaratmakt\u0131r. &nbsp;\u00dclkeyi kendi tapulu mallar\u0131 gibi g\u00f6ren ve \u00e7a\u011fda\u015f devlet anlay\u0131\u015f\u0131ndan \u00e7ok uzak olan Pe\u015ftun \u0130slamc\u0131lar\u0131na g\u00f6re Hazaralar bir g\u00fcvenlik sorunudur. Hazara konusunun hallolmas\u0131 Afganistan i\u00e7in bir beka meselesidir. \u00d6zetle Hazara soyk\u0131r\u0131m\u0131 bir demografik m\u00fchendisliktir ve b\u00f6lgenin t\u00fcm\u00fcndeki demografik yap\u0131n\u0131n baz\u0131 k\u00fcresel ama\u00e7lara uygun olarak yeniden in\u015fas\u0131d\u0131r.<br>Bir iktidar \u015fu veya bu nedenden kendi halk\u0131ndan ya da onun bir k\u0131sm\u0131ndan memnun olmama, o halk\u0131 kendine lay\u0131k g\u00f6rmeme hakk\u0131na sahip midir? Eskiden baz\u0131 sa\u011f pop\u00fclist siyaset\u00e7iler solcular\u0131n halktan kopuk olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerlerdi. &nbsp;Solun kendine yeni bir halk aramas\u0131 gerekti\u011fini iddia ederlerdi. Oysa ger\u00e7ek hi\u00e7 de \u00f6yle de\u011fildir. Halk\u0131n\u0131 be\u011fenmeyenler, kendi halk\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ensar\u0131 ve hizmetk\u00e2r\u0131 g\u00f6renler, \u00fclkeye getirilen muhacirleri ise ba\u015f tac\u0131 sayanlar daha \u00e7ok sa\u011fdan \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclkemizde uzun s\u00fcredir iktidarda b\u00fcy\u00fck a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan bir grubun aradan uzun bir s\u00fcre ge\u00e7mesine ra\u011fmen T\u00fcrk halk\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc kendine uyduramay\u0131nca \u00fclkeye d\u0131\u015far\u0131dan getirilen gruplara bel ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve onlara bol bol vatanda\u015fl\u0131k da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 iddia ediliyor. Sonradan T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 yap\u0131l\u0131p asl\u0131nda T\u00fcrk olmayan bu gruplar\u0131n se\u00e7imlerde oy kullanmalar\u0131 ile \u00fclke demografisinde etnik T\u00fcrklerin az\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmeleri ve tarihsel bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde Hazaralar gibi yok olup gitmeleri hi\u00e7 de hafife al\u0131nacak, olanaks\u0131z g\u00f6r\u00fclecek bir ihtimal de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>19\u2019uncu y\u00fczy\u0131l sonunda Hazaralar, T\u00fcrkmenler, \u00d6zbekler ve Aybaklar\u0131n t\u00fcm\u00fc dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrk etnik \u00e7o\u011funluklu bir \u00fclke olan Afganistan bug\u00fcn nas\u0131l \u201cTalibanistan\u201d haline geldiyse ba\u015fka benzer \u00fclkeleri ve bizi de ayn\u0131 sonu\u00e7 bekliyor olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>BRECHT NE DEM\u0130\u015eT\u0130?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Brecht\u2019in halk\u0131na yabanc\u0131 h\u00fck\u00fcmetler konunda Almanca ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cDie L\u00f6sung\u201d olan \u201c\u00c7\u00f6z\u00fcm\u201d \u015fiirini bilir misiniz? Do\u011fu Almanya\u2019da rejimin \u00e7al\u0131\u015fma saatlerini artt\u0131rmas\u0131na kar\u015f\u0131 1953\u2019de bir i\u015f\u00e7i ayaklanmas\u0131 olmu\u015f, Brecht partinin kom\u00fcnist de\u011ferlerine kat\u0131lmaya devam etmesine ra\u011fmen bir \u015fiir yazarak i\u015f\u00e7ileri desteklemi\u015fti:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;<em>17 Haziran ayaklanmas\u0131ndan sonra\/Yazarlar Birli\u011fi ba\u015fkan\u0131 Stalin caddesinde bir bildiri da\u011f\u0131tt\u0131rd\u0131.\/ Halk, kendi hatas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, deniliyor\/H\u00fck\u00fcmetin g\u00fcvenini yitirmi\u015f\/Ve gayretini iki misli artt\u0131rarak\/O g\u00fcveni yeniden kazanabilirmi\u015f\/ H\u00fck\u00fcmet i\u00e7in \u015fu \u00e7\u00f6z\u00fcm daha kolay de\u011fil mi?\/ Halk\u0131 halk olmaktan d\u00fc\u015f\u00fcrs\u00fcn ve yerine yeni bir halk se\u00e7sin.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk ba\u015fta bir \u015faka gibi gelen bu s\u00f6zler bizimki gibi 3-5 y\u0131lda i\u00e7ine 13 milyonun dolu\u015ftu\u011fu bir \u00fclkede hi\u00e7 de bir ironi say\u0131lmaz. H\u00fck\u00fcmetin kendine yeni bir halk se\u00e7mesi n\u00fcfus in\u015fas\u0131n\u0131n adetten say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bizim co\u011frafyada maalesef ac\u0131 bir ger\u00e7ek. Ad\u0131na iktidar denilen bir grup insan, etraf\u0131na k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 toplayarak \u00fclke \u00e7o\u011funlu\u011fuyla ayn\u0131 dini payla\u015fmaktan ba\u015fka hi\u00e7bir ortak yan\u0131 bulunmayan dereden tepeden gelmi\u015f ka\u00e7aklarla kendisine yeni bir ulus kuruyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Birileri devletin temelini ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u00e7a\u011fda\u015f ulus tan\u0131m\u0131n\u0131, Cumhuriyetin resmi millet tarifini de bir kenara b\u0131rakarak ensar-muhacir masallar\u0131 anlat\u0131yor. Ve kendilerini s\u00fcper, hiper, \u201cmegalo idealist\u201d milliyet\u00e7i sayanlar da bu s\u00f6ylemleri f\u0131kra gibi a\u011fz\u0131 a\u00e7\u0131k dinliyorlar. &nbsp;A\u011flasak m\u0131, g\u00fclsek mi?<br><br><strong>Kayahan Uygur<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Taliban y\u00f6netimindeki Afganistan\u2019da Hazara soyk\u0131r\u0131m\u0131 s\u00fcr\u00fcyor. Cuma g\u00fcnk\u00fc dershane sald\u0131r\u0131s\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler rakamlar\u0131na g\u00f6re 35 Hazara \u00e7ocuk \u00f6ld\u00fc. Afganistan\u2019daki etnik gruplar i\u00e7inde bug\u00fcn Pe\u015ftunlar n\u00fcfusun y\u00fczde 40\u2019\u0131n\u0131, Tacikler y\u00fczde 25\u2019ini ve T\u00fcrk-Mo\u011fol as\u0131ll\u0131 Hazaralar y\u00fczde 20\u2019sini olu\u015fturuyorlar. Oysa bundan 150 y\u0131l \u00f6nce \u0130ngiliz-Afgan sava\u015flar\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman Pe\u015ftunlar ile Hazaralar\u0131n oranlar\u0131 birbirlerine yak\u0131nd\u0131. 1880\u2019de sonu\u00e7lanan \u0130ngiliz-Afgan &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1419,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-1418","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-siyaset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1418","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1418"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1418\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}