\u00c7ok \u00e7alkant\u0131l\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7iyoruz\u2026 Bizim ba\u015f\u0131m\u0131z i\u00e7 siyaset, din literat\u00fcr\u00fc ve g\u00fcnl\u00fck tart\u0131\u015fmalarla me\u015fgulken, b\u00f6lgemizde \u00e7ok ciddi geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131yor. Deyim yerindeyse b\u00f6lgemizde kartlar yeniden da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor ve k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn alt\u0131ndan sular akmaya devam ediyor\u2026<\/p>\n\n\n\n
Peki neler oluyor?<\/p>\n\n\n\n
\u00d6ncelikle konu benim alan\u0131m\u2026 Yani T\u00fcrkiye-Azerbaycan-Ermenistan \u00fc\u00e7geniyse, i\u015fin i\u00e7ine diaspora ve lobi meselesi de girer. Ben de bu meseleleri uzun y\u0131llard\u0131r yak\u0131ndan takip etti\u011fim i\u00e7in kendimi sorumlu hissederim\u2026<\/p>\n\n\n\n
Evet, b\u00f6lgemizde \u00e7ok ciddi geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131yor ve biz bunlar\u0131 maalesef ya takip edemiyoruz ya da etmemize izin verilmiyor\u2026<\/p>\n\n\n\n
B\u00f6lgede birbiriyle ihtilaf halinde \u00fc\u00e7 devlet var: T\u00fcrkiye, Azerbaycan ve Ermenistan\u2026 Bunlar\u0131n i\u00e7 siyasetiyle ve b\u00f6lgesel dengeleriyle s\u00fcrekli ilgilenen \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 daha var: Rusya, \u0130ran ve ABD\u2026<\/p>\n\n\n\n
Bu s\u00fcre\u00e7te en aktif hamle yapan \u00fclke ise Ermenistan\u2026<\/p>\n\n\n\n
Ermenistan, as\u0131rlard\u0131r omuz omuza oldu\u011fu ve s\u00fcrekli destek ald\u0131\u011f\u0131, hatta deyim yerindeyse \u201cpiyonu\u201d gibi hareket etti\u011fi Rusya\u2019ya art\u0131k s\u0131rt \u00e7evirmeye ba\u015flad\u0131. Hal b\u00f6yle olunca b\u00f6lgede g\u00fc\u00e7 sava\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Karaba\u011f meselesinde uzun y\u0131llar Rusya\u2019n\u0131n deste\u011fini alan Ermenistan, Karaba\u011f\u2019dan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7te Moskova\u2019y\u0131 yan\u0131nda g\u00f6remeyince rotas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. \u015eimdi Avrupa Birli\u011fi, NATO ve dolay\u0131s\u0131yla ABD ile ili\u015fkilerini h\u0131zla geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Ayn\u0131 zamanda da d\u00fcnyaya \u015fu mesaj\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n
\u201cBu b\u00f6lgenin en eski k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131\u011f\u0131 benim\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n
Bak\u0131n, daha birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce sessiz sedas\u0131z ABD ile stratejik ortakl\u0131k anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131 Ermenistan\u2026 \u0130mzan\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 salondaki tablo bile asl\u0131nda \u00e7ok \u015fey anlat\u0131yordu. Biz diaspora ve lobi faaliyetleriyle u\u011fra\u015fan insanlar bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri farkl\u0131 okuruz\u2026<\/p>\n\n\n\n
Mesela siz b\u00f6yle sahneleri T\u00fcrkiye\u2019de veya Azerbaycan\u2019da kolay kolay g\u00f6remezsiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye ve Azerbaycan\u2019\u0131n uluslararas\u0131 anla\u015fmalar\u0131 genelde insan ve k\u00fclt\u00fcr odakl\u0131 de\u011fil; daha \u00e7ok siyasi ve stratejik eksende y\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Ama Ermenistan burada ABD\u2019ye, Avrupa Birli\u011fi\u2019ne ve d\u00fcnyaya \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc mesajlar veriyordu.<\/p>\n\n\n\n
Gelin \u015fimdi bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc diaspora ve lobi faaliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan okuyal\u0131m\u2026<\/p>\n\n\n\n
Arkadaki tabloda en \u00f6nemli vurgu kad\u0131n\u0131n \u00fcretimdeki yeri\u2026 Kad\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u00fcretmesi, tar\u0131m ve k\u00fclt\u00fcr ayn\u0131 karede anlat\u0131l\u0131yor. Yani d\u00fcnyaya denmek isteniyor ki:<\/p>\n\n\n\n
\u201cBiz sava\u015f isteyen bir \u00fclke de\u011filiz\u2026
Korunmas\u0131 gereken tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel bir medeniyetin temsilcisiyiz\u2026
K\u00fc\u00e7\u00fck ama k\u00f6kl\u00fc bir devletiz\u2026
Korunmaya ihtiyac\u0131m\u0131z var\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n
Bak\u0131n, bunlar\u0131n hi\u00e7biri tesad\u00fcf de\u011fil\u2026<\/p>\n\n\n\n
Tam bu imzalar at\u0131l\u0131rken, ba\u015fka bir platformda ise Ermenistan, kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ait oldu\u011funu iddia etti\u011fi dolma yeme\u011fini UNESCO Somut Olmayan K\u00fclt\u00fcrel Miras listesine kabul ettirme m\u00fccadelesi veriyordu.<\/p>\n\n\n\n
Ama meselenin sadece k\u00fclt\u00fcr taraf\u0131 yok\u2026<\/p>\n\n\n\n
Ermenistan ayn\u0131 zamanda h\u0131zla silahlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc Rusya\u2019n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc biliyor, Ukrayna \u00f6rne\u011fini g\u00f6r\u00fcyor ve gelece\u011fe haz\u0131rl\u0131k yap\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Daha birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce Fransa ile ciddi silah anla\u015fmalar\u0131 yapt\u0131. NATO\u2019ya yak\u0131nla\u015fmaya h\u0131z verdi. ABD ile stratejik ortakl\u0131k anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131. Askeri i\u015f birliklerini art\u0131rd\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n
Yani bir yandan d\u00fcnyaya \u201cbar\u0131\u015f\u00e7\u0131l devlet\u201d imaj\u0131 verirken, di\u011fer yandan b\u00f6lgenin yeni g\u00fc\u00e7 dengelerine haz\u0131rlan\u0131yor\u2026<\/p>\n\n\n\n
Peki sonu\u00e7 ne olur?<\/p>\n\n\n\n
Ermenistan \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcre sonra se\u00e7ime gidiyor ve bu se\u00e7imin sonucu b\u00f6lgedeki dengeleri ciddi \u015fekilde etkileyecek.<\/p>\n\n\n\n
Mevcut Ba\u015fbakan Nikol Pa\u015finyan daha \u0131l\u0131ml\u0131 bir \u00e7izgide g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Karaba\u011f\u2019\u0131n Azerbaycan topra\u011f\u0131 oldu\u011funu kabul ediyor. T\u00fcrkiyesiz bir Ermenistan\u2019\u0131n b\u00f6lgede rahat nefes alamayaca\u011f\u0131n\u0131 biliyor. Bar\u0131\u015f\u0131n, Ermenistan halk\u0131 i\u00e7in refah ve insanca ya\u015fam anlam\u0131na geldi\u011finin fark\u0131nda\u2026<\/p>\n\n\n\n
E\u011fer yeniden se\u00e7ilirse bu \u0131l\u0131ml\u0131 s\u00fcrecin devam etmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Ancak daha sert ve radikal gruplar iktidara gelirse, b\u00f6lgede dengeler yeniden bozulabilir ve bar\u0131\u015f bu co\u011frafya i\u00e7in bir kez daha hayal olmaktan \u00f6teye ge\u00e7emeyebilir\u2026<\/p>\n\n\n\n