Azerbaycan’\u0131n Enerji Diplomasisi B\u00f6lgesel \u0130\u015f Birli\u011fini K\u00fcresel Ortakl\u0131\u011fa D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren Ba\u015far\u0131l\u0131 Bir Modeldir.l<\/p>\n\n\n\n
Azerbaycan’\u0131n enerji politikas\u0131nda elde etti\u011fi ba\u015far\u0131lar, son on y\u0131llarda \u00fclkenin uluslararas\u0131 itibar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesinde \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u015far\u0131lar\u0131n temelinde ise zengin enerji kaynaklar\u0131n\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131yla birlikte ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ve esnek diplomatik faaliyetler yer almaktad\u0131r. \u00d6zellikle d\u00fcnya okyanuslar\u0131na do\u011frudan eri\u015fimi olmayan bir \u00fclke olarak Azerbaycan’\u0131n enerji kaynaklar\u0131n\u0131 k\u00fcresel pazarlara ula\u015ft\u0131rmay\u0131 ba\u015farmas\u0131, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n en ba\u015far\u0131l\u0131 ekonomik ve diplomatik deneyimlerinden biri olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n\n\n\n
Bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri AZERTAC’a yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada Haydar Aliyev Kocaeli K\u00fclt\u00fcr Merkezi Ba\u015fkan\u0131, T\u00fcrk siyaset uzman\u0131 Bilal D\u00fcndar dile getirdi.<\/p>\n\n\n\n
Bilal D\u00fcndar’a g\u00f6re, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda Azerbaycan’\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu temel zorluklardan biri, \u00fclkenin zengin petrol ve do\u011fal gaz kaynaklar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 pazarlara g\u00fcvenli ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u015fekilde ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Ancak bunun i\u00e7in yaln\u0131zca do\u011fal kaynaklar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 yeterli de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n
\u201cCo\u011frafi konumu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Azerbaycan’\u0131n enerji kaynaklar\u0131n\u0131n d\u00fcnya pazarlar\u0131na ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in geni\u015f bir b\u00f6lgesel i\u015f birli\u011fi a\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu. Ulu \u00d6nder Haydar Aliyev taraf\u0131ndan belirlenen enerji stratejisi de tam olarak bu ger\u00e7ekler g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak \u015fekillendirildi. Azerbaycan’\u0131n enerji politikas\u0131 ilk g\u00fcnden itibaren i\u015f birli\u011fi, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fayda ve b\u00f6lgesel istikrara hizmet eden ilkeler \u00fczerine kuruldu. Bunun sonucunda \u00fclke hem kom\u015fu devletlerle hem de Avrupa ve Asya’n\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00fclkeleriyle uzun vadeli ortakl\u0131k ili\u015fkileri geli\u015ftirmeyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Azerbaycan’\u0131n enerji diplomasisinin en \u00f6nemli avantaj\u0131, bu politikan\u0131n hi\u00e7bir zaman yaln\u0131zca ekonomik \u00e7\u0131karlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Enerji projeleri ayn\u0131 zamanda siyasi diyalo\u011fun, b\u00f6lgesel i\u015f birli\u011finin ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcvenin g\u00fc\u00e7lendirilmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir platforma d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu yakla\u015f\u0131m, Azerbaycan’\u0131n uluslararas\u0131 ili\u015fkiler sisteminde g\u00fcvenilir bir ortak olarak tan\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r\u201d, diye vurgulad\u0131 Bilal D\u00fcndar.<\/p>\n\n\n\n
D\u00fcndar’a g\u00f6re, Bak\u00fc\u2013Tiflis\u2013Ceyhan Ana \u0130hra\u00e7 Petrol Boru Hatt\u0131’n\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi enerji diplomasisinin en \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biridir. Bu proje yaln\u0131zca Azerbaycan’\u0131n de\u011fil, t\u00fcm b\u00f6lgenin ekonomik ve jeopolitik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Daha sonraki d\u00f6nemlerde Bak\u00fc\u2013Tiflis\u2013Erzurum Do\u011fal Gaz Boru Hatt\u0131, TANAP ve TAP projelerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesiyle Azerbaycan, b\u00f6lgenin enerji merkezi konumunu daha da g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Bilal D\u00fcndar, s\u00f6z konusu projelerin ba\u015far\u0131yla uygulanmas\u0131n\u0131n farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131 bulunan devletlerin ortak hedefler etraf\u0131nda birle\u015febilece\u011fini g\u00f6sterdi\u011fini belirtti. Azerbaycan’\u0131n enerji diplomasisi sayesinde b\u00f6lgede i\u015f birli\u011fi ortam\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesine, ekonomik entegrasyonun derinle\u015fmesine ve devletler aras\u0131ndaki g\u00fcvenin artmas\u0131na \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n
\u201cBug\u00fcn Avrupa’n\u0131n enerji g\u00fcvenli\u011finden s\u00f6z ederken Azerbaycan’\u0131n rol\u00fcn\u00fc ayr\u0131ca vurgulamak gerekir. Son y\u0131llarda d\u00fcnyada enerji g\u00fcvenli\u011fi konular\u0131n\u0131n \u00f6neminin artt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde Azerbaycan kendisini g\u00fcvenilir bir tedarik\u00e7i olarak kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, uzun y\u0131llar boyunca y\u00fcr\u00fct\u00fclen ama\u00e7 odakl\u0131 politikalar\u0131n ve ba\u015far\u0131l\u0131 diplomatik faaliyetlerin sonucudur.<\/p>\n\n\n\n
Azerbaycan’\u0131n enerji politikas\u0131 yaln\u0131zca mevcut pazarlarla yetinmeyip yeni y\u00f6nlerin belirlenmesine de hizmet etmektedir. Azerbaycan gaz\u0131n\u0131n ihracat co\u011frafyas\u0131n\u0131n s\u00fcrekli geni\u015flemesi, \u00fclkenin enerji sekt\u00f6r\u00fcndeki ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7e\u011fini g\u00f6stermektedir. Bug\u00fcn Azerbaycan gaz\u0131 Avrupa’n\u0131n enerji dengesinde \u00f6nemli bir yer tutmakta ve yeni ortaklarla i\u015f birli\u011fi imkanlar\u0131 de\u011ferlendirilmektedir.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Merkez Ba\u015fkan\u0131’n\u0131n s\u00f6zlerine g\u00f6re, Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130lham Aliyev’in liderli\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fclen enerji diplomasisi sayesinde Azerbaycan, uluslararas\u0131 enerji g\u00fcvenli\u011fi sisteminin \u00f6nemli akt\u00f6rlerinden biri haline gelmi\u015ftir. \u00dclkenin giri\u015fimiyle hayata ge\u00e7irilen projeler, enerji kaynaklar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli ve kesintisiz ta\u015f\u0131nmas\u0131na hizmet etmekle kalmamakta, ayn\u0131 zamanda kat\u0131l\u0131mc\u0131 \u00fclkelerin ekonomik kalk\u0131nmas\u0131na da katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bilal D\u00fcndar, Azerbaycan’\u0131n enerji alan\u0131ndaki ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6nemli nedenlerinden birinin \u00fclkenin verdi\u011fi s\u00f6zlere ve \u00fcstlendi\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere sad\u0131k kalmas\u0131 oldu\u011funu belirtti. Uluslararas\u0131 ortaklar Azerbaycan’\u0131 g\u00fcvenilir ve sorumlu bir ortak olarak de\u011ferlendirmektedir. Bu durum, enerji projelerinde yer alan devlet ve \u015firketlerin say\u0131s\u0131n\u0131n s\u00fcrekli artmas\u0131na zemin haz\u0131rlamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
D\u00fcndar ayr\u0131ca Azerbaycan’\u0131n enerji diplomasisinin yeni bir a\u015famaya ge\u00e7ti\u011fini ifade etti. Geleneksel enerji projelerinin yan\u0131 s\u0131ra ye\u015fil enerji alan\u0131nda da \u00f6nemli giri\u015fimlerin hayata ge\u00e7irildi\u011fini belirten D\u00fcndar, Hazar Denizi’nin b\u00fcy\u00fck r\u00fczgar enerjisi potansiyelinin, Karaba\u011f ve Do\u011fu Zengezur’da y\u00fcr\u00fct\u00fclen yenilenebilir enerji projelerinin ve Avrupa’ya ye\u015fil enerji ihracat\u0131 perspektiflerinin Azerbaycan’\u0131n enerji stratejisinin gelece\u011fe y\u00f6nelik oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n
\u201cBug\u00fcn Azerbaycan yaln\u0131zca petrol ve do\u011fal gaz ihra\u00e7 eden bir \u00fclke de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda gelece\u011fin enerji haritas\u0131n\u0131n \u015fekillendirilmesinde rol oynayan \u00f6nemli bir ortakt\u0131r. Ye\u015fil enerji alan\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen projeler de Azerbaycan’\u0131n uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fine verdi\u011fi \u00f6nemin g\u00f6stergesidir. Bu giri\u015fimler enerji g\u00fcvenli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra k\u00fcresel iklim hedeflerine ula\u015f\u0131lmas\u0131na da katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r\u201d, dedi.<\/p>\n\n\n\n
Bilal D\u00fcndar’a g\u00f6re Azerbaycan’\u0131n deneyimi, co\u011frafi s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 diplomasi, g\u00fc\u00e7l\u00fc siyasi irade ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 faydaya dayal\u0131 i\u015f birli\u011fi sayesinde b\u00fcy\u00fck avantajlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilece\u011fini g\u00f6stermektedir. D\u00fcnya okyanuslar\u0131na do\u011frudan eri\u015fimi olmayan Azerbaycan’\u0131n bug\u00fcn Avrasya co\u011frafyas\u0131nda bir enerji k\u00f6pr\u00fcs\u00fc rol\u00fc \u00fcstlenmesi bunun en somut \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n
\u201cAz\u0259rbaycan’\u0131n enerji diplomasisi, devletler aras\u0131nda g\u00fcvenin g\u00fc\u00e7lenmesine, b\u00f6lgesel istikrar\u0131n peki\u015fmesine ve k\u00fcresel enerji g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131na hizmet eden ba\u015far\u0131l\u0131 bir modeldir. Bu model, uzun y\u0131llar boyunca \u015fekillenen stratejik vizyonun, tutarl\u0131 politikalar\u0131n ve uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n sonucudur. Azerbaycan bug\u00fcn enerji alan\u0131nda kazand\u0131\u011f\u0131 itibar sayesinde yaln\u0131zca b\u00f6lgenin de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli ortaklar\u0131ndan biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n