{"id":988,"date":"2021-11-15T22:03:49","date_gmt":"2021-11-15T18:03:49","guid":{"rendered":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/?p=988"},"modified":"2021-11-15T22:04:02","modified_gmt":"2021-11-15T18:04:02","slug":"kktcnin-kurulusunun-38-yili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/kktcnin-kurulusunun-38-yili\/","title":{"rendered":"KKTC\u2019nin kurulu\u015funun 38. y\u0131l\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>KKTC\u2019nin 15 Kas\u0131m 1983\u2019te kurulmas\u0131yla K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 d\u00fcnyaya ilan edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti\u2019nin (KKTC) 15 Kas\u0131m 1983\u2019te kurulmas\u0131yla K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 d\u00fcnyaya duyuruldu.<\/p>\n\n\n\n<p>38 y\u0131l \u00f6nce kurulan KKTC, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n Ada\u2019daki siyasi ya\u015fam\u0131n\u0131 devlet olgusuyla d\u00fcnyaya ilan etti\u011fi \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131br\u0131s\u2019ta 1960\u2019da Ada\u2019n\u0131n iki halk\u0131 olan T\u00fcrkler ve Rumlar aras\u0131nda ortakl\u0131k temeline dayanan uluslararas\u0131 antla\u015fmalar uyar\u0131nca \u201cK\u0131br\u0131s Cumhuriyeti\u201d kuruldu.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler, Rum silahl\u0131 gruplarca 1963\u2019ten itibaren ger\u00e7ekle\u015ftirilen sald\u0131r\u0131lar sonucu \u00fclke y\u00f6netiminden bask\u0131 ve \u015fiddetle uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Rumlar\u0131n, T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri sald\u0131r\u0131lar ve ambargolar 1963-1974 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda artarak s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Yunanistan\u2019da 1967\u2019de y\u00f6netimi ele ge\u00e7iren askeri darbe y\u00f6netimi, K\u0131br\u0131s\u2019ta Bo\u011fazi\u00e7i ve Ge\u00e7itkale k\u00f6ylerine sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenledi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin anla\u015fmalardan do\u011fan m\u00fcdahale hakk\u0131n\u0131 kullanaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki ihtar\u0131 \u00fczerine Yunanistan, Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) g\u00f6zetiminde adadan kuvvetlerini \u00e7ekmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu geli\u015fmeler \u00fczerine K\u0131br\u0131s T\u00fcrkleri, 29 Aral\u0131k 1967\u2019de \u201c1960 Anayasas\u0131 tam anlam\u0131yla i\u015fletilinceye kadar\u201d kendi y\u00f6netimlerinin kendilerince sa\u011flanmas\u0131 anlam\u0131na gelen \u201cK\u0131br\u0131s Ge\u00e7ici T\u00fcrk Y\u00f6netimi\u201dni kurdu. Ge\u00e7ici y\u00f6netim, bir s\u00fcre sonra \u201cK\u0131br\u0131s T\u00fcrk Y\u00f6netimi\u201dne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu y\u00f6netim bi\u00e7imi, \u201cOtonom T\u00fcrk Y\u00f6netimi\u201dnin ilan edildi\u011fi 1974\u2019e kadar s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131br\u0131s\u2019\u0131 Yunanistan\u2019a ba\u011flamak i\u00e7in kurulan EOKA-B\u2019nin liderlerinden Nikos Sampson, Yunanistan\u2019da iktidarda bulunan cuntan\u0131n deste\u011fiyle ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi darbeyle 15 Temmuz 1974\u2019te K\u0131br\u0131s Cumhurba\u015fkan\u0131 Makarios\u2019u devirdi. Ada\u2019daki darbe haberi Ankara\u2019ya ula\u015f\u0131nca Milli G\u00fcvenlik Kurulu topland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131br\u0131s Bar\u0131\u015f Harekat\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 B\u00fclent Ecevit, toplant\u0131n\u0131n ard\u0131ndan T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerine (TSK) K\u0131br\u0131s\u2019a m\u00fcdahale ihtimaline kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131k yap\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde talimat verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye, Ada\u2019ya ortak m\u00fcdahalede bulunulmas\u0131 i\u00e7in garant\u00f6r devletlerden \u0130ngiltere\u2019ye Ada\u2019ya m\u00fcdahale \u00f6nerdi ancak \u0130ngiltere \u00f6neriyi kabul etmedi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fbakan Ecevit ve Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Necmettin Erbakan\u2019\u0131n talimat\u0131yla T\u00fcrkiye, K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin g\u00fcvenli\u011fini de dikkate alarak 20 Temmuz 1974\u2019te K\u0131br\u0131s Bar\u0131\u015f Harekat\u0131\u2019n\u0131 ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylece K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n Yunanistan\u2019a ilhak\u0131 \u00f6nlenerek K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Harekat\u0131n ba\u015far\u0131yla sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 13 \u015eubat 1975\u2019te K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Devleti kuruldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Taraflar aras\u0131nda bir y\u0131l sonra Viyana\u2019da BM g\u00f6zetiminde K\u0131br\u0131s T\u00fcrk ve Rum taraflar\u0131 aras\u0131nda var\u0131lan n\u00fcfus m\u00fcbadele anla\u015fmas\u0131 uyar\u0131nca Rumlar\u0131n g\u00fcneye, T\u00fcrklerin de kuzeye ge\u00e7mesi sonucu Ada\u2019da iki kesim meydana geldi.<\/p>\n\n\n\n<p>KKTC 38 y\u0131l \u00f6nce ilan edildi<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Meclisinde al\u0131nan kararla 15 Kas\u0131m 1983 tarihi, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n siyasi ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 ve m\u00fccadelelerini devlet olgusuyla d\u00fcnyaya ilan etti\u011fi bir g\u00fcn oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Meclis, ayn\u0131 g\u00fcn d\u00fczenledi\u011fi ola\u011fan\u00fcst\u00fc oturumda KKTC\u2019nin kurulu\u015funu ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k bildirisini oy birli\u011fiyle onaylad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>KKTC\u2019nin kurulmas\u0131yla K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 ilan edilmi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>KKTC\u2019nin kurucu Cumhurba\u015fkan\u0131 ve d\u00f6nemin K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Devleti Ba\u015fkan\u0131 Rauf Denkta\u015f, cumhuriyetin ilan edildi\u011fi Meclis birle\u015fiminin tamamlanmas\u0131ndan sonra Federe Meclis \u00f6n\u00fcnde toplanan halka ve \u00f6\u011frencilere hitaben yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, m\u00fccadelenin bitmedi\u011fini belirterek \u201cNe mutlu KKTC\u2019nin T\u00fcrk \u00e7ocuklar\u0131na\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>5 farkl\u0131 cumhurba\u015fkan\u0131, 36 farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmet<\/p>\n\n\n\n<p>KKTC\u2019nin ilan edildi\u011fi 1983\u2019ten bu yana \u00fclkede 36 farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmet i\u015f ba\u015f\u0131na geldi. KKTC\u2019de 36. h\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131 i\u00e7in de \u00e7al\u0131\u015fmalar devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>50 sandalyeden olu\u015fan Cumhuriyet Meclisinde, h\u00fck\u00fcmetin kurulabilmesi i\u00e7in 26 milletvekilinin deste\u011fi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>KKTC\u2019nin kurulmas\u0131ndan bu yana ise s\u0131ras\u0131yla Rauf Denkta\u015f, Mehmet Ali Talat, Dervi\u015f Ero\u011flu, Mustafa Ak\u0131nc\u0131 ve sonra olarak Ersin Tatar cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revi i\u00e7in halk taraf\u0131ndan se\u00e7ildi.<\/p>\n\n\n\n<p>53 y\u0131ld\u0131r devam eden K\u0131br\u0131s m\u00fczakerelerinde sonuca ula\u015f\u0131lamad\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131br\u0131s sorununa \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma ama\u00e7l\u0131 m\u00fczakereler KKTC\u2019nin kurucu Cumhurba\u015fkan\u0131 Rauf Denkta\u015f ile d\u00f6nemin Rum lideri Glafkos Klerides aras\u0131nda Haziran 1968\u2019de Beyrut\u2019ta yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Rum taraf\u0131 her seferinde \u00e7e\u015fitli sebeplerle i\u00e7erisinde BM \u00f6nerilerinin de bulundu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcme y\u00f6nelik ad\u0131mlar\u0131 reddetti ya da kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u015fartlar \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6nemin BM Genel Sekreteri Kofi Annan, 2002\u2019de \u201cAnnan Plan\u0131\u201d olarak da bilinen \u201cK\u0131br\u0131s Sorununa Kapsaml\u0131 \u00c7\u00f6z\u00fcm Temeli\u201d belgesini ortaya koydu.<\/p>\n\n\n\n<p>Denkta\u015f ve o zamanki Rum lideri Tasos Papadopulos, \u201cAnnan Plan\u0131\u201d \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131 ve plan 24 Nisan 2004\u2019te iki tarafta referanduma sunuldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Rum halk\u0131n\u0131n y\u00fczde 75,83\u2019\u00fc plan\u0131 reddederken, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk taraf\u0131 kendileri i\u00e7in getirece\u011fi pek \u00e7ok zorlu\u011fa ra\u011fmen y\u00fczde 64,91 \u00e7o\u011funlukla plana \u201cevet\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n<p>Buna ra\u011fmen referandumun hemen ard\u0131ndan 1 May\u0131s 2004\u2019te Rum y\u00f6netimi, Ada\u2019daki di\u011fer ortak yok say\u0131larak \u201cK\u0131br\u0131s Cumhuriyeti\u201d ad\u0131 alt\u0131nda AB\u2019ye tam \u00fcye yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>KKTC Cumhurba\u015fkan\u0131 Mustafa Ak\u0131nc\u0131\u2019n\u0131n May\u0131s 2015\u2019te g\u00f6reve gelmesinin ard\u0131ndan BM Genel Sekreterinin K\u0131br\u0131s \u00d6zel Dan\u0131\u015fman\u0131 Espen Barth Eide\u2019nin ara buluculu\u011funda \u201cEkonomi\u201d, \u201cAvrupa Birli\u011fi\u201d, \u201cM\u00fclkiyet\u201d, \u201cY\u00f6netim-G\u00fc\u00e7 Payla\u015f\u0131m\u0131\u201d, \u201cToprak\u201d ile \u201cG\u00fcvenlik ve Garantiler \u201d temel ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda m\u00fczakereler yeniden ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e7er\u00e7evede K\u0131br\u0131s sorununa \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmek, Ada\u2019da kal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fczakereler \u0130svi\u00e7re\u2019nin Mont Pelerin kasabas\u0131nda 7-11 Kas\u0131m 2016 ve 20-21 Kas\u0131m 2016\u2019da iki turlu ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>Son olarak \u0130svi\u00e7re\u2019nin Crans Montana kentinde 28 Haziran 2017\u2019de tekrar ba\u015flayan ve yakla\u015f\u0131k 10 g\u00fcn yo\u011fun \u015fekilde devam eden K\u0131br\u0131s Konferans\u0131 da K\u0131br\u0131s m\u00fczakerelerinde \u00e7\u00f6z\u00fcme en \u00e7ok yakla\u015f\u0131lan s\u00fcre\u00e7lerden biri oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Garant\u00f6r \u00fclkeler T\u00fcrkiye, Yunanistan ve \u0130ngiltere\u2019nin de kat\u0131l\u0131m\u0131yla yap\u0131lan konferans\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fcnde Crans Montana\u2019ya gelen BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, \u201ctoprak, siyasi e\u015fitlik, m\u00fclkiyet, e\u015fde\u011fer muamele ile g\u00fcvenlik ve garantiler\u201d \u00fczerinde bir \u201cpaket anlay\u0131\u015f\u0131\u201d \u00f6nerisinde bulundu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ki taraf be\u015f konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, garant\u00f6r \u00fclkeler ise g\u00fcvenlik ve garantiler ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndaki \u00f6nerilerini sundu. Rum taraf\u0131 her defas\u0131nda \u00e7e\u015fitli sebeplerle i\u00e7inde BM \u00f6nerilerinin de bulundu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcme y\u00f6nelik ad\u0131mlar\u0131 reddetti ya da kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u00f6n \u015fartlar ortaya koydu.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131br\u0131s Rum taraf\u0131n\u0131n, gerek 5 ba\u015fl\u0131kta uzla\u015fmaya yana\u015fmamas\u0131 gerek \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn uygulanmas\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcnden itibaren Ada\u2019da \u201cs\u0131f\u0131r asker \u2013 s\u0131f\u0131r garanti\u201d tutumunu s\u00fcrd\u00fcrmesi nedeniyle Guterres konferans\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylelikle T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n konferanstaki yap\u0131c\u0131 rol\u00fcne ra\u011fmen, Rum taraf\u0131n\u0131n uzla\u015fmaz tavr\u0131 nedeniyle bir sonuca var\u0131lamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Kas\u0131m 2019\u2019da BM Genel Sekreteri Guterres ara buluculu\u011funda Ak\u0131nc\u0131 ile Rum lideri Nikos Anastasiadis aras\u0131nda \u00fc\u00e7l\u00fc gayriresmi g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lsa da K\u0131br\u0131s m\u00fczakerelerinde Crans Montana\u2019n\u0131n ard\u0131ndan yeni bir geli\u015fme olmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin deste\u011fi<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye, kuruldu\u011fu g\u00fcnden bu yana ambargo ve izolasyonlar alt\u0131nda olan KKTC\u2019yi tan\u0131yan ve her ko\u015fulda destekleyen tek devlet oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>KKTC\u2019nin kurulu\u015funa giden yolda bir yandan t\u00fcm diplomatik kanallar\u0131 zorlayan T\u00fcrkiye, di\u011fer yandan diplomasi yan\u0131ts\u0131z kald\u0131\u011f\u0131nda K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u00fc\u2019n\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in 1974\u2019te K\u0131br\u0131s Bar\u0131\u015f Harekat\u0131 ile sahada varl\u0131k g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, KKTC\u2019nin kurulu\u015f s\u00fcrecine olumlu yans\u0131yan en \u00f6nemli unsurlardan biri oldu.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>KKTC\u2019nin 15 Kas\u0131m 1983\u2019te kurulmas\u0131yla K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 d\u00fcnyaya ilan edildi. Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti\u2019nin (KKTC) 15 Kas\u0131m 1983\u2019te kurulmas\u0131yla K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 d\u00fcnyaya duyuruldu. 38 y\u0131l \u00f6nce kurulan KKTC, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n Ada\u2019daki siyasi ya\u015fam\u0131n\u0131 devlet olgusuyla d\u00fcnyaya ilan etti\u011fi \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":989,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-988","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/988","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=988"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/988\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/989"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/boyukmillet.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}