Boyukmillet.com Biz yanmasaq vətən yanar
Türkiyə siyasətində son illərin ən diqqətçəkən hadisələrindən biri Cümhuriyyət Xalq Partiyasında (CHP) baş verən ayrılıqdır. CHP-dən çoxsaylı millət vəkilinin ayrılaraq yeni siyasi təşkilat – “Yeni Parti” yaratması ölkənin siyasi gündəmini dəyişdirib.
Türkiyə siyasi tarixində partiyaların parçalanması və yeni siyasi qüvvələrin meydana çıxması ilk dəfə deyil. Son 80 ildə bu cür hadisələr bir neçə dəfə yaşanıb və bəziləri ölkənin siyasi istiqamətini tamamilə dəyişib.
1946 – Demokrat Partiyanın yaranması
Türkiyədə çoxpartiyalı sistemə keçid dövründə CHP daxilində fikir ayrılıqları dərinləşdi. Cəlal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü və Rəfik Koraltan CHP-dən ayrılaraq Demokrat Partiyanı qurdular. Partiya qısa müddətdə güclənərək 1950-ci il seçkilərində hakimiyyətə gəldi və Türkiyədə yeni siyasi mərhələ başladı.
1985 – Demokratik Sol Partiya (DSP)
1980-ci il hərbi çevrilişindən sonrakı dövrdə Bülənt Ecevitin rəhbərliyi ilə Demokratik Sol Partiya formalaşdı. Bu partiya sosial-demokrat elektoratın mühüm hissəsini öz ətrafında birləşdirdi və sonradan hökumətə rəhbərlik etdi.
2001 – AK Partiyanın yaradılması
Türkiyə siyasi tarixinin ən mühüm parçalanmalarından biri 2001-ci ildə baş verdi. Fəzilət Partiyasından ayrılan Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Abdullah Gül və silahdaşları Ədalət və İnkişaf Partiyasını (AK Parti) yaratdılar. AK Parti 2002-ci ildən etibarən uzunmüddətli hakimiyyət dövrünə başladı.
2017 – İYİ Partiyanın yaranması
Milliyyətçi Hərəkat Partiyasında (MHP) yaranan fikir ayrılıqları nəticəsində Meral Akşener və tərəfdarları İYİ Partiyanı təsis etdilər. Partiya qısa müddətdə parlamentdə təmsil olunmağa başladı və Türkiyənin əsas müxalif siyasi qüvvələrindən birinə çevrildi.
2021 – Məmləkət Partiyası
CHP-nin keçmiş prezidentliyə namizədi Muharrem İnce partiyadan ayrılaraq Məmləkət Partiyasını yaratdı. Bu addım CHP daxilində ciddi siyasi müzakirələrə səbəb oldu.
2026 – CHP-də yeni parçalanma
2026-cı ildə CHP-də yaşanan böhran nəticəsində partiyadan çoxsaylı millət vəkilinin ayrılaraq “Yeni Parti” yaratması Türkiyə siyasi tarixinin ən böyük kollektiv ayrılıqlarından biri kimi qiymətləndirilir.
Nəticə
Türkiyə siyasi tarixi göstərir ki, böyük partiya parçalanmaları bəzən ölkənin siyasi balansını tamamilə dəyişdirib. Demokrat Partiya, AK Parti və İYİ Partiya bunun ən bariz nümunələridir. CHP-də baş verən son ayrılığın da yaxın illərdə Türkiyə siyasətinə hansı təsirləri göstərəcəyi həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq aləmdə diqqətlə izlənilir.
Boyukmillet.com
