Boyukmillet.com Biz yanmasaq vətən yanar
Asiya İnkişaf Bankı (ADB) sərhəd buraxılış məntəqələri üzrə potensial layihələrin icrasına prinsipial olaraq yeni yanaşma konsepsiyasının hazırlanması təşəbbüsü ilə çıxış edib.
Boyukmillet.com ADB-yə istinadən xəbər verir ki, bank “CAREC ölkələri üçün yeni nəsil dövlət sərhəd buraxılış məntəqələrinin inkişafı” layihəsi çərçivəsində texniki yardımın göstərilməsi imkanlarını nəzərdən keçirir.
Layihə iştirakçıları sırasına Azərbaycan, Gürcüstan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Monqolustan, Pakistan, Çin, Tacikistan, Türkmənistan və Özbəkistan daxildir. Texniki yardımın ümumi həcmi 1 milyon ABŞ dolları məbləğində qiymətləndirilir. Maliyyələşdirmənin ADB-nin Xüsusi Texniki Yardım Fondu hesabına həyata keçirilməsi planlaşdırılır.
Texniki yardım ilk növbədə CAREC ölkələri olmaqla, ADB və inkişaf etməkdə olan üzv dövlətlərə sərhəd buraxılış məntəqələrinin innovativ və ekoloji cəhətdən dayanıqlı həllərin tətbiqi ilə yenilənməsində kömək etmək məqsədi daşıyır. Layihə çərçivəsində CAREC, nəqliyyat dəhlizləri boyunca bir sıra kompakt fərdi layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş BUILD mexanizmi vasitəsilə sərhəd buraxılış məntəqəsi layihələrinin hazırlanması üçün platforma kimi çıxış edəcək. Texniki yardımın vəzifələri siyahısına üç prioritet məntəqə üçün layihə sənədlərinin hazırlanması, BUILD vasitəsilə layihələrin həyata keçirilməsi üçün yeni metodologiyanın formalaşdırılması, eləcə də iştirakçı ölkələrin mütəxəssislərinin sərhəd buraxılış məntəqələrin istismarı və idarə edilməsi məsələləri üzrə təlimatlandırılması daxildir.
2010-cu ildən başlayaraq ADB hər il dəhliz göstəricilərinin izlənilməsi sistemi vasitəsilə CAREC dəhlizləri üzrə avtomobil və dəmir yolu yük daşımalarına sərf olunan zaman və maliyyə xərclərinin monitorinqini həyata keçirir: “Sistemin məlumatları göstərir ki, CAREC regionundakı buraxılış məntəqələri transsərhəd nəqliyyat və logistika üçün hələ də əsas dar yerlər olaraq qalır”.
CAREC nəqliyyat şəbəkəsinin səmərəliliyinə mənfi təsir göstərən və ticarət xərclərini artıran amillər arasında aşağıdakılar fərqlənir: həm ayrı-ayrı dövlətlər daxilində, həm də qonşu ölkələrlə milli nəqliyyat qurumları və sərhəd idarələri (BMAs) arasında institusional koordinasiyanın kifayət qədər olmaması; mənəvi cəhətdən köhnəlmiş infrastruktur və avadanlıqlar; sərhəd buraxılış məntəqələrinin sistematik və ya müvəqqəti bağlanması; gömrük, miqrasiya, sanitar və fitosanitar nəzarət, həmçinin təhlükəsizlik yoxlamaları üzrə az səmərəli və bir-birini təkrarlayan prosedurlar; əlavə maliyyələşdirmənin cəlb edilməsi üçün özəl investisiya çatışmazlığı.
Əvvəllər ADB ayrı-ayrı sərhəd buraxılış məntəqələri layihələrinin maliyyələşdirilməsini və təhlilini həyata keçirərək əhəmiyyətli nəticələr əldə edib. Buna baxmayaraq, hər bir konkret məntəqənin ayrılıqda modernləşdirilməsi bir sıra səbəblərə görə əməliyyat baxımından məqsədəuyğun deyil: obyektlərin nisbətən kiçik miqyası və uzaqlığı, hər biri üçün nümunəvi sənədlərin hazırlanması zərurəti, analoji tapşırıqların həlli üçün müxtəlif konsaltinq şirkətlərinin cəlb edilməsi, eləcə də hətta cüzi maliyyələşdirmə məbləğlərində belə müqayisə olunan tranzaksiya xərcləri və hazırlıq müddətləri. Bu texniki yardım BUILD mexanizmi ilə birgə ADB-nin daxili prosedurlarını optimallaşdırmağa imkan verəcək, CAREC regionunda kiçik layihələrin daha operativ və qənaətcil icrasını təmin edəcək.
Azərbaycan 1999-cu ildən ADB-nin üzvüdür. Bu dövr ərzində bank ölkəyə təxminən 5,6 milyard ABŞ dolları, o cümlədən dövlət sektoruna 4,4 milyard ABŞ dolları, özəl sektora isə 1,2 milyard ABŞ dolları investisiya yatırıb. Ən böyük maliyyələşdirmə istiqamətləri nəqliyyat (1,5 milyard ABŞ dolları) və energetikadır (1,7 milyard ABŞ dolları).
Yeni tərəfdaşlıq strategiyası çərçivəsində ADB Azərbaycana 2,5 milyard ABŞ dollarına qədər investisiya yatırmağa hazırdır.
ADB 1966-cı ildə yaradılıb, Baş qərargahı Manilada yerləşir. Bank 69 səhmdar ölkəni birləşdirir, onlardan 50-si Asiya-Sakit okean regionu dövlətləridir.
