Boyukmillet.com Biz yanmasaq vətən yanar
“Kavkazski uzel”in materialı
Həlak olmuş və itkin düşmüş hərbçilərin yaxınları Ermənistan parlamentindən 44 günlük Qarabağ müharibəsini araşdıran komissiyanın hesabatını açıqlamağı tələb ediblər. Hakimiyyət sənədi hələ 2025-ci ilin payızında dərc edəcəyini vəd etsə də, bu vədi yerinə yetirməyib və hesabatı məxfiləşdirib.
“Kavkazski uzel”in yazdığına görə, erməni hərbçilərinin yaxınları itkin düşənlərin taleyinin aydınlaşdırılması tələbi ilə mütəmadi etiraz aksiyaları keçirirlər. Belə ki, martın 8-də hərbçilərin anaları Ermənistan hökumətinin binası qarşısında keçirilən etiraz aksiyasında yenidən oğullarının tapılmasını tələb ediblər. Onlar bildiriblər ki, qeyri-müəyyənlik hər gün daha da ağırlaşır.
2022-ci ilin oktyabrına olan məlumata görə, 2020-ci ildəki 44 günlük Qarabağ müharibəsi zamanı rəsmi olaraq 217 nəfər itkin düşmüş sayılıb. Qırmızı Xaçın məlumatına görə, 2020–2023-cü illər döyüşləri zamanı itkin düşənlərin siyahısında təxminən 300 nəfər var. Bundan əlavə, onlarla ailə yaxınlarının həlak olduğunu təsdiqləyən ekspertiza nəticələri ilə razılaşmayıb və onların itkin düşənlər siyahısına daxil edilməsini tələb edir.
Martın 24-də 44 günlük müharibədə itkin düşənlərin yaxınları Yerevanda Ermənistan Milli Məclisinin binası qarşısında aksiya keçiriblər. Onlar xatırladıblar ki, Ermənistan hakimiyyəti 2025-ci ilin sentyabrında müharibəni araşdıran parlament istintaq komissiyasının hesabatını dərc edəcəyini vəd etmişdi.
Etirazçılar parlamentin qəbul şöbəsinə fraksiyalara ünvanlanmış məktub təqdim edərək plenar iclaslarda hesabatın açıqlanması məsələsinin qaldırılmasını tələb ediblər.
2025-ci ilin aprelində parlamentin müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri üzrə komissiyasının sədri Andranik Koçaryan bildirmişdi ki, 44 günlük müharibəni araşdıran komissiyanın hesabatı parlamentin payız sessiyası başlayandan sonra — 27 sentyabr 2025-dən sonrakı ilk və ya ikinci plenar iclasdan sonra təqdim ediləcək. Onun sözlərinə görə, sənəd hələ 2023-cü ilin sentyabrında hazır olub, lakin müxtəlif səbəblərdən açıqlanması təxirə salınıb. Lakin oktyabrın 6-da parlament sədrinin mətbuat katibi bildirib ki, prosedur müddətlərinə uyğun gəlmədiyi üçün sənəd plenar iclasların gündəliyinə daxil edilməyib və arxivə göndərilib. Hazırda sənədlə yalnız müvafiq məxfi məlumatlara çıxış icazəsi olan deputatlar tanış ola bilər.
Aksiya təşəbbüs qrupunun təşkilatçılığı ilə keçirilib. Qrupa itkin düşən və həlak olan hərbçilərin yaxınları, müharibə iştirakçıları və Qarabağdan köçkün düşmüş şəxslər qoşulublar.
Fəallar bildiriblər ki, hesabatın hazırlanmasına vergi ödəyicilərinin vəsaiti hesabına böyük həcmdə iş görülüb və bu iş nəticəsiz qalmamalıdır. Onların sözlərinə görə, yaranmış vəziyyət cəmiyyətdə geniş narazılıq doğurur.
Etiraz aksiyasında çıxış edən ictimai-siyasi xadim Gevorq Gevorqyan bildirib ki, hakimiyyət hesabatın açıqlanmamasını “məxfi sənəd” olması ilə əsaslandırsa da, bu qəbuledilməzdir. Onun sözlərinə görə, komissiya yaradılarkən müharibə zamanı baş verən bütün hadisələrin araşdırılacağı və məsul şəxslərin cəzalandırılacağı vəd edilmişdi.
“Biz minlərlə insan itirmişik — bu, faciədir. Nə məxfilikdən söhbət gedir?”, — deyə o bildirib.
Gevorqyan əlavə edib ki, hesabatın açıqlanmaması məsuliyyətin mövcud hakimiyyətin üzərində olduğunu göstərə bilər və seçkilər ərəfəsində bunun açıqlanmasından çəkinirlər.
Hüquq müdafiəçisi Nina Karapetyants isə bildirib ki, hakimiyyət itkin düşən və həlak olanların yaxınlarını çaşdırır və günahkarların kim olduğunu açıqlamaqdan imtina edir.
“Onlar istəsəydilər, bu məsələni çoxdan həll edərdilər. Konstitusiya heç vaxt indiki qədər pozulmamışdı”, — deyə o qeyd edib.
İtkin düşmüş hərbçinin atası Serqo Qalstyan isə vurğulayıb ki, hər kəs övladlarının taleyi ilə bağlı məlumat almaq hüququna malikdir.
“Bizə izah etməlidirlər ki, uşaqlarımız niyə öldü və ya itkin düşdü. Kim məsuliyyət daşıyır? Əgər hakimiyyət bunu gizlədirsə, deməli, öz əməllərini ört-basdır edir”, — deyə o bildirib.
Xatırladaq ki, 2023-cü il sentyabrın 19–20-də Azərbaycan Qarabağda hərbi əməliyyat keçirərək bölgəyə nəzarəti bərpa edib. Bundan sonra erməni əhalisinin kütləvi köçü başlayıb. 2023-cü il oktyabrın 7-nə qədər Ermənistana 100 mindən çox köçkün gəlib, 2024-cü ilin sentyabrına isə bölgədə cəmi 14 erməni qalıb.
